شهره صدری- هوای گرم رطوبت بیشتری را در خود نگه میدارد. این پدیده همچنین باعث بارش باران در مناطق گرمسیری و مکش آب از خاکهای بیابانی میشود.
یک مطالعه جدید که در نشریه «نیچر» منتشر شده، نشان میدهد که عطش فزاینده جو برای آب، خشکسالیها را شدیدتر کرده است، حتی در مکانهایی که میزان بارندگی ثابت مانده است. این مقاله به تفصیل نشان میدهد که چگونه این «عطش» شدت خشکسالیها را در سراسر جهان طی ۴۰ سال گذشته ۴۰ درصد افزایش داده است.
کریس فانک، یکی از نویسندگان این مطالعه و مدیر مرکز خطرات آب و هوایی در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، گفت: «خشکسالی بر اساس تفاوت بین عرضه آب (از طریق بارش) و تقاضای آب اتمسفری تعریف میشود. افزودن مورد دوم (تقاضای آب اتمسفری) افزایش قابل توجهی در خشکسالی را با گرم شدن جو نشان میدهد.»
نیروی پنهان پشت بدتر شدن خشکسالیها
خشکسالیها معمولاً به کمبود باران نسبت داده میشوند. اما دانشمندان عامل دیگری را کشف کردهاند: گرم شدن هوا تقاضای تبخیری جو را افزایش میدهد. تقاضای تبخیری جوی مانند یک اسفنج عمل میکند و رطوبت را سریعتر از آنکه جایگزین شود، جذب میکند. این میتواند آب بیشتری را از خاکها، رودخانهها و گیاهان بیرون بکشد.”
مشخص نیست که آیا جو گرمتر خشکسالیها را شدیدتر یا کمتر، مکررتر یا گستردهتر خواهد کرد. فانک توضیح داد: «با گرم شدن جو، هوا در رطوبت نسبی ثابت، بخار آب بیشتری را در خود نگه میدارد، بنابراین بارندگی ممکن است افزایش یابد. اما در عین حال، انتظار میرود تقاضای تبخیری جوی نیز افزایش یابد. پس کدام یک با سرعت بیشتر در حال افزایش است؟»
فانک به یک تیم بینالمللی از دانشمندان پیوست تا نقش تقاضای تبخیری جوی را در تشدید خشکسالیها در سراسر جهان بررسی کند. روشی جدید برای اندازهگیری خطر فزاینده خشکسالی دانشمندان میدانستند که تقاضای تبخیری جوی مهم است، اما مطالعات کمی تأثیر جهانی آن را با استفاده از مشاهدات دنیای واقعی به دقت اندازهگیری کرده بودند، که پیشبینی و آمادگی برای خشکسالیها را دشوارتر میکرد. این مطالعه جدید از مجموعهای از دادهها با وضوح بالا که بیش از یک قرن را پوشش میدهد، استفاده کرد و روشهای پیشرفتهای را برای ردیابی چگونگی افزایش تقاضای تبخیری جوی و میزان بدتر شدن خشکسالیها به کار برد.
سولومون گبرچورکوس، اقلیمشناس آبشناس در دانشگاه آکسفورد و نویسنده اصلی مقاله توضیح داد: «ما با چالش بزرگی روبرو هستیم. هیچ راه مستقیمی برای اندازهگیری “عطش” جو در طول زمان وجود ندارد. بنابراین، ما از دادههای اقلیمی با وضوح بالا که از طریق یک ارزیابی جامع جهانی شناسایی شدهاند، استفاده کردیم و پیشرفتهترین مدلها را برای تقاضای تبخیری جوی به کار بردیم – مدلهایی که متغیرهای اقلیمی متعدد، نه فقط دما، را در نظر میگیرند.»
این تیم، عرضه آب بر اساس بارش، و تقاضای تبخیری جوی را با استفاده از چندین مجموعه داده در سطح جهانی مقایسه کردند. سپس به بررسی تغییرات در دادههای استاندارد شده پرداختند و این تغییرات را در طول زمان ارزیابی کردند. فانک توضیح داد: «این به ما امکان داد تا مناطق مرطوب و خشک را با استفاده از یک چارچوب مشترک مقایسه کنیم.» سپس نویسندگان افزایشهای آماری معنادار در خشکسالی را شناسایی کردند.
آنها دریافتند که تقاضای تبخیری جوی سریعتر از نرخ بارش افزایش یافته است، که نشاندهنده یک گرایش نگرانکننده به سمت شرایط خشکتر است. فانک گفت: «من این نتایج را بسیار نگرانکننده میدانم، اما شاید چندان تعجبآور نباشد.»
«بیشتر ما با سرعت افزایش دمای هوا آشنا هستیم، اما اغلب مردم ممکن است به ارتباط بین این گرمایش و تأثیر خشککننده جو پی نبرده باشند.»
او افزود که در مناطق گرم، افزایش دما حتی فقط چند درجه میتواند به طور چشمگیری توانایی جو را برای جذب رطوبت از محصولات کشاورزی، مراتع و جنگلها افزایش دهد.
درک خشکسالی در دنیای گرمتر
این مطالعه کارهای گذشته را که نشان میدهد خشکسالیها در دنیای گرمتر شدیدتر خواهند شد، تقویت میکند. این موضوع پیامدهایی برای امنیت غذایی و آبی جهانی دارد که به نوبه خود میتواند بیثباتی سیاسی و درگیری را تشدید کند. ارتباطات مستقیمتر بین افزایش تقاضای تبخیری جوی و آتشسوزیهای جنگلی آسانتر دیده میشود. یک جو تشنه گیاهان را خشک میکند که به آتشسوزیهای بزرگتر کمک میکند.
با نگاهی به آینده، این مطالعه بر اهمیت سیستمهای هشدار اولیه، مدیریت خطر خشکسالی و اقدامات پیشگیرانه مؤثر تأکید میکند. پیشبینی خشکسالیها و افزایش تقاضای جوی میتواند مداخلات مؤثری را آغاز کند. به عنوان مثال، کشاورزان ممکن است از آبیاری قطرهای یا احیای خاک نگهدارنده آب برای جبران افزایش تقاضای تبخیری جوی استفاده کنند.
فانک گفت: «برای مقابله با روندهای فزاینده خشکسالی، ما باید رویدادهای شدید را که منجر به افزایش نگرانکننده خطر خشکسالی میشوند، پیشبینی و مدیریت کنیم.»
محققان همچنین علاقهمند به کشف چگونگی تعامل تبخیر و تقاضای جوی با منابع آب، نه فقط الگوهای بارندگی، هستند. دانشمندان باید چگونگی سازگاری کشاورزان، شهرها و اکوسیستمها با دنیایی که جو دائماً رطوبت بیشتری طلب میکند، را بررسی کنند.
منبع: phys.org
