شهره صدری – یادداشت- جنگ امریکا و اسراییل علیه ایران باعث ایجاد نگرانیهای جدی زیستمحیطی شده است. بر اساس گزارشهای منتشره تا کنون، هدف قرار گرفتن مکانهایی مانند تأسیسات صنعتی، پایگاههای نظامی و همچنین تاسیسات هستهای در بوشهر، پیامدهای قابلتوجهی برای محیطزیست به همراه داشته است.
اگر در دوران جنگ، حقیقت نخستین چیزی باشد که آسیب میبیند، محیطزیست نیز چندان از این آسیب دور نیست.
باران تیرهرنگی که در تهران پس از حمله به مخازن نفتی بارید، شاید یکی از آشکارترین نمونهها از ویرانی های محیطزیستی بود که در نتیجه جنگ بر ایران تحمیل شد. ما از تجربه جنگ های گذشته در کشورهای دیگر میدانیم که حملات امریکا و اسراییل پیامدهای زیستمحیطی عمدهای در درازمدت خواهد داشت.
از ابتدای جنگ، امریکا و اسراییل مناطق صنعتی و نظامی و همچنین محدوده های نفتی و پتروشیمی ها توسط صدها بمب و موشک مورد اصابت قرار گرفت.
هر حادثه، پیامدهای انسانی و زیستمحیطی قابلتوجهی دارد که در مجموع، تأثیر منفی ماندگاری را ایجاد میکند و سالهای متمادی بر کل منطقه، بهویژه ایران، اثر خواهد گذاشت.
پس از انفجار مخازن سوخت در تهران، مسئولین و جمعیت هلال احمر به شهروندان توصیه کردند در منازل خود بمانند. ارزیابیهای اولیه که در میانه جنگ توسط سازمان حفاظت محیطزیست صورت گرفت نشان میدهد که آتشسوزیهای ناشی از این انفجارها باعث انتشار موادی مانند دوده، دود، ذرات نفت و ترکیبات گوگردی شده است. مواد آلاینده منتشره در تماس با یک سامانه کمفشار در همان روز که در حال شکلگیری بر فراز تهران بود، منجر به بارشهایی با خواص اسیدی شد.
در این گزارش آمده است که کل حجم مواد نفتی دچار حریق در سه مجموعه از مخازن نفت تهران در شهران، شهرری و کوهک مجموعا بیش از ۳۶۰ هزار متر مکعب بوده است که در مجموع حجم معادل دی اکسید کربن منتشر شده ناشی از این حریق نزدیک به ۱ میلیون تن برآورد میگردد.
بررسیهای کارشناسان نشان میدهد که در این تهاجم وحشیانه نزدیک به ۴ هزار تن ترکیبات آروماتیک یا ترکیبات آلی فرار که باعث تهدید جدی سلامت محیط زیست میگردد، انتشار پیدا کرده است. علاوه بر این حملات رژیم صهیونیستی به مخازن سوخت فردیس البرز نیز بالغ بر ۵۳ هزار تن دی اکسید کربن وارد جو کرده و منجر به انتشار حدود ۲۲۰ تن ترکیبات آروماتیک شده است.
حملات انجام شده به سایت ها و مراکز نظامی نیز باعث انتشار مواد آلاینده مختلفی مانند آلاینده های منتشره از سوخت ها، روغن ها، فلزات سنگین میشود. در حالی که آتش سوزی های ناشی از انفجارها میتواند دیوکسینها و فورانها را آزاد کند.
با این حال، هنوز تعیین دقیق تأثیرات زیستمحیطی فراتر از ارزیابیهای اولیه به عنوان یک سوال باقی مانده است. چرا که در بحبوحه جنگ امکان ارزیابی دقیق خسارات ممکن نبود.
از سوی دیگر قطعی سراسری اینترنت دسترسی به اطلاعات جهانی در خصوص نظرات کارشناسان محیط زیست در سطح بین الملل در خصوص آثار زیست محیطی جنگ علیه ایران امکان پذیر نیست.
