هیرمند به سوی ایران روان شد

شهره صدری – افغانستان بالاخره جریان رود هیرمند به سوی ایران را باز کرد. در پی رایزنی های وزارت امور خارجه ایران با افغانستان، آب سد کمال خان بر بستر رود هیرمند جاری و به سمت هامون روان شد.

براساس قراردادی که در سال 1351 بین دو کشور ایران و افغانستان به امضاء و در مجالس قانون گذاری هر دو کشور به تصویب رسیده است، حقابه ایران از رود هیرمند کاملا مشخص بوده و در تمام این سالها دولت افغانستان به این حقابه متعهد است. مطابق با ماده 22 این تفاهم نامه، دولت افغانستان متعهد به تحویل مقدار مشخص آب در هر ثانیه (معادل 26 مکترمکعب در ثانیه) و در مجموع حدود 850 میلیون مترمکعب در سال به ایران است.

پی گیری دیپلماسی جدی ایران در ماه های اخیر برای دریافت حقابه ایران از رود هیرمند، بالاخره باعث باز شدن 2 دریچه از سد کمال خان شد. طرح مطالعه و ساخت سد کمال خان از سال 1345 خورشیدی در افغانستان آغاز شده بود، ولی به دلیل درگیری و جنگ های متعدد در دهه های اخیر در این کشور ساخت و بهره برداری از آن تا سال 1399 به درازا کشید.

آبگیری سد کمال خان، شاید مهمترین مانع بر سر راه عمل به تفاهم نامه حقابه هیرمند میان ایران و افغانستان است، چرا که باز نشدن دریچه های این سد می تواند جریان آب به سمت ایران را مسدود و حیات هیرمند را تهدید کند.

پس از به قدرت رسیدن دوباره طالبان در افغانستان، پیش بینی تعدادی از کارشناسان این بود که دستیابی به نتیجه ای رضایت بخش از گفتگوی دیپلماسی با طالبان در خصوص دریافت حقابه هیرمند می تواند دور از انتظار باشد.

گفتمان دیپلماسی با طالبان بر سر حقابه هیرمند زمانی به طور جدی پی گیری شد که بارش باران در افغانستان، سرچمشه های هیرمند را پر آب کرد و منابع محلی از پر شدن تقریبی سد کمال خان خبر میدادند. اما در روزهای پس از بارش ها و پر شدن تقریبی سد، طالبان دریچه های سد را به سمت ایران باز نکرد و جریان آب سد را به سمت شوره زارهای منطقه گودزره هدایت کرد و فیلمی از آن در فضای مجازی منتشر شد. شاید طالبان با نمایش این فیلم از جریان آب به سمت شوره زارهای گودزره پیامی برای ایران داشت.

از نیمه دی ماه سالجاری اخباری  از مسئولین استان سیستان و بلوچستان در خصوص تلاش های دیپلماتیک برای گرفتن حقابه هیرمند از سد کمال خان منتشر شد. پس از آن سعید خطیب زاده سخنگوی وزارت امورخارجه در 20 دی، از نتیجه گرفتن مذاکرات در حقابه هیرمند با دولت افغانستان ابراز امیدواری کرد.

پس از یک هفته از تلاش های دیپلماسی وزارت امورخارجه،  بالاخره خبر باز شدن 2 دریچه از سد کمال خان رسانه ای شد. حال باید دید دولت تازه افغانستان آیا به تعهد خود در رهاسازی حقابه هیرمند در آینده نیز پایبند خواهد بود یا نه؟ و البته نباید فراموش کرد که ادامه رایزنی های دیپلماتیک بین ایران و دولت جدید افغانستان  می تواند عامل بقای هامون و هامون نشینان در سیستان باشد. سرزمینی که سالها طعم تلخ خشکسالی را چشیده است و مردمانش به آب و حیات هامون وابسته اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.