اکوساید- بوم‌کشی- در غزه

شهره صدری: به گزارش گاردین، تجزیه و تحلیل داده های ماهواره ای از جنگ غزه نشان میدهد که مزارع ویران شده و نزدیک به نیمی از درختان از بین رفته اند. کارشناسان می گویند در کنار افزایش آلودگی هوا و آب، حمله اسرائیل به اکوسیستم های غزه، این منطقه را غیرقابل زندگی کرده است.

اکوساید یا بوم‌کشی، به معنی تخریب محیط زیست با اقدامات عمدی انسان است. این واژه به معنای اعمال غیرقانونی یا عمدی که با علم به این که احتمال آسیب جدی و گسترده یا طولانی مدت بر محیط زیست وجود دارد نیز تعریف شده است.

در یک انبار مخروبه در رفح، سوها ابودیاب با سه دختر خردسال خود و بیش از 20 عضو دیگر خانواده زندگی می کند. آنها نه آب دارند، نه سوخت و با فاضلاب جاری و زباله های انباشته شده احاطه شده اند.

مانند بقیه ساکنان غزه، آنها می ترسند هوایی که تنفس می کنند مملو از آلاینده باشد و آب ناقل بیماری باشد. آن سوی خیابان‌های شهر، باغ‌های باستانی و باغ‌های زیتون و زمین‌های کشاورزی که توسط بمب‌ها و بولدوزرها ویران شده‌اند، قرار دارند.

ابو دیاب که از شهر غزه آواره شده است، می گوید: «این زندگی، زندگی نیست. همه جا آلودگی وجود دارد – در هوا، در آبی که در آن حمام می کنیم، در آبی که می نوشیم، در غذایی که می خوریم، در محیط اطرافمان».

برای خانواده او و هزاران نفر دیگر، هزینه انسانی تهاجم اسرائیل به غزه، که پس از حمله حماس در 7 اکتبر آغاز شد، با یک بحران محیط زیستی همراه شده است.

میزان کامل خسارت در غزه هنوز مستند نشده است، اما تجزیه و تحلیل تصاویر ماهواره ای ارائه شده به گاردین نشان می دهد که حدود 38 تا 48 درصد از پوشش درختان و زمین های کشاورزی از بین رفته است.

باغ‌های زیتون و مزارع نابود شده اند. خاک و آب های زیرزمینی توسط مهمات و سموم آلوده شده اند. دریا با فاضلاب و زباله آلوده شده است. هوا آلوده به دود و ذرات معلق است.

محققان و سازمان‌های محیط‌زیست می‌گویند این تخریب تأثیرات عظیمی بر زیست‌بوم  و تنوع زیستی غزه خواهد داشت. مقیاس و تأثیر بالقوه درازمدت این آسیب منجر به درخواست هایی برای تلقی آن به عنوان «بوم‌کشی» و بررسی به عنوان یک جنایت جنگی احتمالی شده است.

تقریباً 50 درصد از درختان محصولی غزه احتمالاً در نتیجه جنگ آسیب دیده است.

نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF ) می‌گویند که از قوانین بین‌المللی پیروی می‌کنند و تلاش می‌کنند آسیب‌های وارده به مناطق کشاورزی و محیط‌زیست را محدود کنند. این سازمان به گاردین گفته است: ارتش اسرائیل عمداً به زمین‌های کشاورزی آسیب نمی‌زند و به دنبال جلوگیری از اثرات زیست‌محیطی بدون نیاز عملیاتی است.

“فقط خاک باقی مانده است”

تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌ها و فیلم‌های ویدئویی از زمین نشان می‌دهد که چگونه زمین‌های کشاورزی، باغ‌ها و باغ‌های زیتون غزه در اثر جنگ ویران شده‌اند.

هی یین، استادیار جغرافیا در دانشگاه ایالتی کنت در ایالات متحده، که خسارت زمین های کشاورزی در سوریه را در طول جنگ داخلی سال 2011 مطالعه کرده است، تصاویر ماهواره ای را از غره تجزیه و تحلیل کرد که نشان می داد تا 48 درصد از پوشش درختی غزه از بین رفته یا آسیب دیده است.

علاوه بر تخریب مستقیم در اثر حمله نظامی، کمبود سوخت باعث شده است که مردم غزه مجبور شوند درختان را در هر کجا که پیدا کنند قطع کنند و برای پختن غذا یا گرم کردن آنها بسوزانند.

تجزیه و تحلیل ماهواره ای مستقل توسط Forensic Architecture (FA)، یک گروه تحقیقاتی مستقر در لندن که خشونت دولتی را بررسی می کند، نتایج مشابهی پیدا کرده است.

قبل از 7 اکتبر، مزارع و باغات حدود 170 کیلومتر مربع یا 47 درصد از کل مساحت غزه را پوشش می دادند. تا پایان ماه فوریه، FA بر اساس داده های ماهواره ای تخمین می زند که فعالیت نظامی اسرائیل بیش از 65 کیلومتر مربع یا 38 درصد از آن زمین را نابود کرده است.

علاوه بر زمین های زیر کشت، بیش از 7500 گلخانه بخش مهمی از زیرساخت های کشاورزی منطقه را تشکیل می دادند. بر اساس تحلیل FA، تقریباً یک سوم از این گلخانه‌ها به طور کامل ویران شده است که از 90 درصد در شمال غزه تا حدود 40 درصد در اطراف خان یونس متغیر است.

“آنچه باقی می ماند ویرانی است”

سمانه معافی، دستیار مدیر تحقیقات FA، این تخریب را سیستماتیک توصیف می کند. محققان از تصاویر ماهواره‌ای برای ثبت یک فرآیند مکرر در مکان‌های مختلف استفاده کردند، او می‌گوید: پس از آسیب اولیه بمباران هوایی، نیروهای زمینی وارد شدند و گلخانه‌ها را به طور کامل برچیدند، در حالی که تراکتورها، تانک‌ها و خودروها باغ‌ها و مزارع محصولات را از بین بردند.

معافی می گوید: «آنچه باقی می ماند ویرانی است. منطقه ای که دیگر قابل سکونت نیست».

تحقیقات FA یک مزرعه را در راست جبلیه، نزدیک به مرز شمال شرقی غزه، که توسط خانواده ابوسفیه در دهه گذشته کشت شده بود، مورد بررسی قرار داد. خانواده از آن زمان به جنوب آواره شده اند. مزرعه آنها ویران شده و باغ ها به طور کامل ریشه کن شده اند و به جای آن جاده جدیدی با هدف عملیات خاکی نظامی احداث شده است.

یکی از اعضای خانواده می گوید: «تقریباً چیزی برای تشخیص وجود ندارد. هیچ اثری از زمینی که ما می شناختیم نیست. کلا پاکش کرده‌اند. اکنون همان چیزی است که قبلاً بود: بیابان… هیچ درختی در آنجا نیست. هیچ اثری از زندگی قبلی نیست اگر قرار بود به آنجا بروم، نمی توانستم آن را تشخیص دهم.»

اسرائیل اشاره کرده است که ممکن است تلاش کند تا برخی از تخریب‌های خود را دائمی کند و برخی از مقامات پیشنهاد ایجاد یک «منطقه حائل» در امتداد مرز بین غزه و اسرائیل داده است. جایی که بیشتر زمین‌های کشاورزی در آن قرار دارد.

برخی از تخریب ها قبلاً راه را برای زیرساخت های نظامی اسرائیل باز کرده است. محققین منبع باز Bellingcat می گویند به نظر می رسد حدود 1740 هکتار زمین در منطقه جنوب شهر غزه پاکسازی شده است، جایی که یک جاده جدید، که توسط اسرائیل به عنوان مسیر 749 نامیده می شود، ظاهر شده است، که در سراسر عرض کل قلمروی غزه امتداد دارد.

ارتش اسرائیل می گوید که این مسیر یک «ضرورت نظامی» است که برای «ایجاد پایگاه عملیاتی در منطقه و اجازه عبور نیروها و تجهیزات لجستیکی» ساخته شده است.

یک سخنگوی ارتش اسرائیل گفت: «حماس اغلب از داخل باغ‌ها، مزارع و زمین‌های کشاورزی فعالیت می‌کند». آنها افزودند: ارتش اسرائیل متعهد به کاهش آسیب های غیرنظامی و زیست محیطی در طول فعالیت های عملیاتی است.

با تخریب درختان، حتی خاک باقی مانده نیز در معرض بمباران و تخریب شدید قرار می گیرد. بر اساس برنامه محیط زیست سازمان ملل، بمباران شدید مناطق پرجمعیت می تواند خاک و آب های زیرزمینی را در درازمدت آلوده کند – هم از طریق خود مهمات و هم از آنجا که ساختمان های فروریخته مواد خطرناکی مانند آزبست، مواد شیمیایی صنعتی و سوخت را در هوای اطراف آزاد می کنند.

از آغاز جنگ، اسرائیل ده‌ها هزار بمب بر روی غزه انداخته است، با تجزیه و تحلیل ماهواره‌ای از ژانویه نشان می‌دهد که بین 50 تا 62 درصد از کل ساختمان‌ها آسیب دیده یا ویران شده‌اند.

تا ژانویه 2024، برنامه محیط زیست سازمان ملل تخمین زد که بمباران 22.9 میلیون تن آوار و مواد خطرناک بر جای گذاشته است که بیشتر آوارها حاوی پسماند هستند.

در این بیانیه آمده است: این مقدار بسیار زیادی زباله است، به ویژه برای چنین منطقه کوچکی. اجزای زباله و نخاله‌ها می تواند حاوی مواد مضر مانند آزبست، فلزات سنگین، آلاینده های آتش، مهمات منفجر نشده و مواد شیمیایی خطرناک باشد.

انبوه زباله و آب مسموم

اطراف انباری که ابودیاب با خانواده اش زندگی میکند، زمین بایر است. فاضلاب از یک خانه بمباران شده در نزدیکی نشت می کند و زباله‌ها انباشته شده است. همانطور که در همه جا در نزدیکی شهر جنوبی رفح، که اکنون میزبان بسیاری از جمعیت غزه است، انباشته شده است.

یکی از اهالی می‌گوید: فاضلاب و زباله های اطراف خانه یک تراژدی بزرگ است. گربه‌ها و سگ‌ها به سمت زباله‌ها کشیده می‌شوند، سپس آن‌ها را در خیابان‌ها پخش می‌کنند.

ادامه درگیری ها و شرایط محاصره منجر به فروپاشی کامل زیرساخت های شهری شکننده غزه، از جمله دفع زباله، تصفیه فاضلاب، تامین سوخت و مدیریت آب شده است.

ویم زوایننبورگ،که در مورد تأثیر درگیری ها بر محیط زیست برای سازمان صلح هلندی PAX تحقیق می کند، می گوید: «جنگ به طور کلی همه چیز را فرو می پاشد. در غزه، مردم را در معرض خطرات اضافی ناشی از آلودگی، آب‌های زیرزمینی آلوده قرار می‌دهد. این نابودی هر چیزی است که جمعیت غیرنظامی به آن وابسته است.»

شهرداری غزه خسارات وارده به زیرساخت‌ها را فهرست کرده و اشاره کرده است که 70000 تن زباله جامد از 7 اکتبر انباشته شده است. محل های دفن زباله در اطراف قلمرو به عنوان حجم زباله های جمع آوری نشده شکل گرفته است. . آژانس پناهندگان سازمان ملل برای فلسطینی ها، که زباله ها را در اردوگاه ها جمع آوری می کند، قادر به فعالیت نیست. زوایننبورگ می گوید که PAX حداقل 60 محل تخلیه زباله غیررسمی را در مرکز و جنوب غزه شناسایی کرده است.

عامر، یکی از ساکنان رفح، می‌گوید که مردم غرق در آلودگی هوا شده‌اند، زیرا مردم از چوب یا پلاستیک برای ایجاد آتش‌سوزی استفاده می‌کنند، ماشین‌ها با روغن آشپزی کار می‌کنند و هوا مملو از بخارهای باقی مانده از انفجارهاست.

“یک اقدام اکوساید – بوم‌کشی”

مقیاس و تأثیر درازمدت تخریب غزه منجر به درخواست هایی برای بررسی این جنگ به عنوان جنایت جنگی بالقوه و طبقه بندی به عنوان بوم‌کشی شده است که آسیب های وارد شده به محیط زیست در اثر اقدامات عمدی یا سهل انگارانه را پوشش می دهد.

بر اساس اساسنامه رم، که بر دادگاه کیفری بین‌المللی حاکم است، انجام یک حمله بیش از حد عمدی با علم به اینکه آسیب گسترده، طولانی‌مدت و شدید به محیط‌زیست طبیعی وارد می‌کند، جنایت جنگی است. روش‌های جنگی که باعث آسیب‌های گسترده، طولانی‌مدت و شدید به محیط‌زیست طبیعی می‌شود.

سعید باقری، مدرس حقوق بین‌الملل در دانشگاه ریدینگ در انگلستان، می‌گوید با وجود اختلاف نظر در مورد نحوه اعمال این مواد، زمینه‌های کافی برای بررسی آسیب‌های وارده به محیط‌زیست غزه در حال حاضر وجود دارد.

عبیر البوتمه، هماهنگ‌کننده شبکه سازمان‌های غیردولتی محیط‌زیست فلسطین، می‌گوید: «اشغال‌گری اسرائیل به تمام عناصر حیات و همه عوامل محیطی در غزه آسیب رسانده است – آنها کشاورزی و حیات وحش را کاملاً نابود کردند».

و می‌گوید: «آنچه که اتفاق می‌افتد، مطمئناً بوم‌کشی است. «[این] در دراز مدت به محیط زیست غزه آسیب می رساند، نه فقط در کوتاه مدت».

عبیر البوتمه می‌گوید: «مردم فلسطین رابطه قوی با زمین دارند – آنها با سرزمین خود و همچنین به دریا بسیار مرتبط هستند. مردم غزه نمی توانند بدون ماهیگیری، بدون کشاورزی زندگی کنند».

FA می‌گوید: «تخریب زمین‌های کشاورزی و زیرساخت‌ها در غزه یک اقدام عمدی بوم‌کشی است».

مزارع و گلخانه‌های مورد هدف برای تولید غذای محلی برای جمعیتی که در حال حاضر تحت محاصره چندین دهه قرار دارند، اساسی هستند. اثرات این تخریب سیستماتیک کشاورزی با سایر اقدامات عمدی محرومیت از منابع حیاتی برای بقای فلسطینی ها در غزه تشدید می شود.

منبع: گاردین