یادداشت- مهدی زارع خورمیزی – معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان سمنان – ایران به دلیل برخورداری از تنوع زیستی و زیستگاههای طبیعی غنی، از جایگاه ویژهای در سطح جهانی در حوزه محیطزیست برخوردار است. این سرمایههای ارزشمند، بخشی از ذخایر ژنتیکی مهم جهان بهشمار میروند.
جنگ تحمیلی جاری خسارات گسترده و در مواردی جبرانناپذیری به محیطزیست کشور وارد کرده است. آلودگی شدید هوا ناشی از انفجارها، همچنین آسیب به منابع آبوخاک، از جمله پیامدهای این درگیریهاست که بررسی دقیق ابعاد آن نیازمند مطالعات علمی جامع است.
آلودگیهای ناشی از انفجار تأسیسات نفتی و پتروشیمی، انتشار دود و مواد آلاینده، و نیز آثار روانی ناشی از صداهای مهیب بر حیاتوحش، تأثیرات مخربی بر گونههای گیاهی و جانوری و اکوسیستمهای کشور گذاشته است. تخریب پوشش گیاهی در اثر آلودگی خاک و آب نیز میتواند به اختلال در زنجیرههای زیستی و افزایش خطر انقراض برخی گونهها منجر شود.
بر اساس قواعد و مقررات بینالمللی، از جمله کنوانسیونهای چهارگانه ژنو و پروتکلهای الحاقی، واردکردن خسارت گسترده به محیطزیست در جریان مخاصمات مسلحانه میتواند بهعنوان جنایت جنگی و در مواردی جنایت علیه بشریت تلقی شود. همچنین حق برخورداری از محیطزیست سالم، بهعنوان یکی از حقوق بنیادین بشر، از اهمیت بالایی برخوردار است.
در همین چارچوب، خسارات زیستمحیطی ناشی از جنگ، قابلیت طرح و پیگیری در مراجع بینالمللی از جمله دیوان بینالمللی کیفری را دارد و میتواند مسئولیت بینالمللی دولتهای متخاصم را به دنبال داشته باشد. جبران خسارات وارده و تلاش برای اعاده وضعیت به حالت پیشین، از مهمترین پیامدهای این مسئولیت است.
باتوجهبه گستردگی آسیبهای واردشده، بخش قابلتوجهی از این خسارات در کوتاهمدت قابلجبران نیست و آثار آن میتواند برای سالهای طولانی بر محیطزیست کشور باقی بماند.
منبع: پیام ما
