چین چگونه با بایبان زایی مقابله می کند

شهره صدری – وبینار ” آشنایی با اقدامات انجام شده برای کاهش بیابان زایی، تخریب سرزمین و خشکسالی در کشور چین” روز جمعه هشتم اسفندماه توسط انجمن حمایت زمین در قالب شبکه تخصصی تاب آوری و مدیریت پایدار سرزمین برگزار شد. در این وبینار دکتر یانگ یولین هماهنگ کننده اسبق منطقه آسیا-اقیانوسیه کنوانسیون مقابله با بیابان زایی و محقق ارشد موسسه اکولوژی و جغرافیای شینجاینگ  از کشور چین ارائه ای در خصوص اقدامات انجام شده برای کاهش بیابان زایی، تخریب سرزمین و خشکسالی در کشور چین داشت.

دکتر یانگ یولین  در ابتدای ارائه خود به مفهوم بیابان زایی و دلایل بروز بیابان زایی پرداختند. به گفته دکتر یولین بیابان زایی به معنای تخریب سرزمین در مناطق خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب خشک می باشد که بر اثر عوامل مختلفی مانند تغییر آب و هوا و فعالیت های انسانی رخ میدهد. از عوامل طبیعی موثر بر بیابان زایی میتوان به خشکسالی های طولانی مدت، فرسایش بادی و آبی اشاره کرد. از جمله عوامل انسانی نیز میتوان توسعه سکونت گاه ها، تخریب خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی و یا اقتصادی خاک، از دست دادن پوشش گیاهی را نام برد.

به گزارش سازمان ارزیابی جهانی تخریب زمین (GLADA )، 24 درصد از مناطق خشک کره زمین تخریب شده اند. این تخریب باعث ایجاد اختلال در توانایی بشر در مقابله با تهدید های جهانی مانند بحران غذا، کمبود آب، مهاجرت های زیست محیطی و تغییر اقلیم میشود.

علاوه بر این براساس آمار منتشره توسط صندوق بین المللی توسعه کشاورزی (IFAD ) نشان میدهد بدلیل فرسایش خاک هر ساله 20 میلیون تن غله از دسترس خارج میشود. علاوه بر آن، طی 40 سال گذشته یک سوم از اراضی کشاورزی جهان بدلیل تخریب زمین رها شده  و غیر قابل کشت شده اند. در نهایت تخریب زمین بر 1.9 میلیون هکتار زمین در سراسر جهان تاثیر گذاشته است.

برخی از عوامل بیایان زایی بطور طبیعی مرتبط با موضوعات اقلیمی مانند بارش، خشکسالی و کمبود منابع آب هستند. افزون بر این فرسایش های بادی و خاکی نیز یکی از عوامل مهم تخریب زمین بشمار می آیند. این در حالی است که بیایان زایی باعث بروز طوفان های گرد و غبار میگردد. بخش دیگر از عوامل بیابان زایی به فعالیت های انسانی مانند بهره برداری نامناسب از منابع، استفاده نامعقول از اراضی آسیب پذیر مربوط میشوند. علاوه بر این عوامل اقتصادی مانند تغییر کاربری اراضی و سیاست های نامعقولانه میتواند باعث تخریب سرزمین میگردد.

به گفته دکتر یولین، نتایج بیابان زایی عمدتا شامل تولید ریزگردها، تشدید فرسایش، افت آبهای زیرزمین، سیل و خسارات عظیم اقتصادی میباشد. بیابان زایی، تخریب سرزمین و خشکسالی باعث ایجاد اثرات منفی بر توسعه پایدار در کشورها میشوند. سه فاکتور بیابان زایی، تخریب سرزمین و خشکسالی ( به اختصار DLDD ) در اکوسیستم های شکننده و مناطق خشک جهان بیشتر خود را نشان میدهند.

سرزمین های خشکی که تحت فشار چرای مفرط قرار دارند، نواحی با جنگل زدایی های گسترده و شیوه های ناکارآمد آبیاری مواجه اند با تخریب سرزمین بیشتر و افزایش بیابان زایی روبرو هستند. چنین بهره برداری های بیش از حد عموما ناشی از خشکسالی، فشارهای اقتصادی، اجتماعی و محیطی، ناآگاهی، نزاع ها و بحران ها سرچشمه می گیرد.

فقر نتیجه مستقیم بیابان زایی، تخریب سرزمین و خشکسالی است. خاک حاصلخیز و منابع اولیه، پوشش رویشی و سلامتی اولین قربانیان بیابان زایی هستند که مردم را در اراضی تخریب یافته تهدید می کنند. بیابان زایی علاوه بر فقر مانع توسعه پایدار است. چرا که بیابان زایی مسئله رسیدگی به فقر و رفاه جوامع و همچنین حفظ محیط زیست است. مسائل اجتماعی و اقتصادی از جمله امنیت غذایی، مهاجرت و ثبات سیاسی ارتباط تنگاتنگی با بیابان زایی، تخریب سرزمین و خشکسالی دارند.

دکتر یولین در ادامه ارائه خود به اقدامات انجام شده در چین در مقابله با تخریب سرزمین پرداخت. وی توضیح داد که مساله تخریب زمین ابتدا برای دولت، مسئولین و همه سیستم حاکمیت چین اهمیت خود را پیدا کرد. همانطور که موضوع تخریب سرزمین اهمیت جهانی بالایی یافته است. بطوریکه دو روز در جهان برای موضوع بیابان زایی اختصاص یافته است. 6 سپتامبر به نام روز جهانی ریزگرد و طوفان شن و 17 ژوئن که روز جهانی مقابله با بیابان زایی نام گرفته است.

در چین اقدامات انجام یافته برای مدیریت پایدار سرزمین در سه بخش تعریف شده است:

1. جلوگیری با حفاظت، نگهداری و حمایت

2. احیای سرزمین از طریق جنگل کاری، زراعت جنگلی

3. استفاده بدین معنی که از احیای سرزمین در جهت تولید مواد، دارو، غذا و انرژی استفاده میشود

حفاظت از اراضی تحت تهدید تخریب سرزمین و بیابان زایی در بخشی از چین با حفاظت و حصار کشی جهت محافظت از محدوده در برابر عوامل تخریب مانند چرای مفرط و قطع پوشش گیاهی انجام میشود. احیای اراضی از طریق گسترش پوشش گیاهی و جنگل کاری با مشارکت مردم انجام میشود. این مشارکت مردمی در سه سطح در چین تعریف شده است. سطح اول سطح خرد در مقیاس خانوار است. سطح بعدی در سطح روستاست که  روستاییان با مشارکت جمعی اقدام به جنگل کاری و حفاظت از عرصه ها می کنند.  سطح سوم مربوط میشود به سطح بالاتر مانند سطح استانی و یا ملی.

در بسیاری از مناطق خشک و بیابانی کشور چین پوشش گیاهی از بین رفته است. دولت چین اقداماتی را برای حمایت از مردمی که در این مناطق  زندگی می کنند انجام داده است. بطور مثال سیستم های تولید انرژی بادی را در مغولستان داخلی راه اندازی کرده است، و یا در مناطق بیابانی چین سلول های خورشیدی برای تولید برق مستقر کرده اند و در کناراین مزارع خورشیدی فعالیتهای بیابان زدایی را آغاز کرده اند. علاوه بر آن در سطح وسیعی از مناطق بیابانی چین، نهالکاری برای ایجاد پوشش گیاهی انجام شده است. در مناطقی که تحت فشار چرای دام است برای حفاظت از نهال ها، عرصه بیابان زدایی را حصارکشی میکنند.

دکتر یولین در خصوص درختکاری گسترده مردم چین گفت: در روز منابع طبیعی در 14 مارچ در چین، هر فرد تبعه چین باید ده تا 20 درخت بکارد. اگر فردی، امکان کاشت درخت را ندارد باید هزینه کاشت نهال را پرداخت کند. در مناطقی که نهالکاری گسترده انجام میشود برای تثبیت تپه های شنی از آبیاری قطره ای استفاده میشود تا نهال ها از بین نرود.

مشارکت گسترده مردم در جنگل کاری و مقابله با بیابان زایی در چین

چین از روشهای مختلفی برای تثبیت تپه های ماسه ای استفاده می کند. یکی از این روشها، روش مکانیکی است که در آن از پوشش های پلاستیکی شبکه مانندی برای جفاظت خاک و ممانعت از تحرک شن های روان استفاده می شود. همچنین در برخی نواحی از سنگچین،  حصار کشی و یا رس پاشی روی عرصه برای مقابله با بیابان زایی استفاده شده است.

انواع روشهای مکانیکی مقابله با بیابان زایی در چین

از اقدامات مهندسی نیز در چین استفاده شده است. در این روش سازه های شبکه ای برای مهار شن های روان در بیابان نصب میشود.  

روش مهندسی برای تثبیت تپه های ماسه ای در چین

از روشهای دیگر به کار رفته در چین، روش شیمیایی است که از این روش در اوایل دهه 2000 میلادی در ایران در یزد نیز استفاده شد. مواد شیمیایی از چین وارد ایر ان شد و بعنوان پایلوت در ایران با همکاری طرف چینی، مورد آزمایش قرار گرفت. اما در بلند مدت این روش بدلیل اثرات زیست محیطی مواد شیمیایی بر طبیعت، دیگر استفاده نمیشود.

دولت چین برای حفظ زیرساخت هایی مانند خط راه آهن و همچنین جاده ها در برابر هجوم شن و بیابان زایی از روش ترکیبی هندسی و بیولوژیکی – کاشت درخت-  استفاده کرده است که در این تجارب موفقی در برابر بیابان زایی داشته است.

در ادامه دکتر یولین مثال هایی از تخریب سرزمین در سایر کشورهای آسیای شرقی  و همچنین دیوار بزرگ سبز آفریقا را ارئه دادند.

یک دیدگاه درباره;چین چگونه با بایبان زایی مقابله می کند”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *